Absolwent przedszkola – co potrafi, a czego wiedzieć nie musi?

Przedszkola, zwłaszcza niepubliczne, prześcigają się w swojej ofercie, aby zdobyć jak największą liczbę dzieci. Niejeden pięciolatek zetknął się już z trzema obcymi językami, próbował grać na pianinie i flecie, uprawiał judo, tańczył zumbę i brał udział w turnieju szachowym. Jednak kiedy ukończył przedszkole okazywało się, że wcale nie był jeszcze gotowy, by rozpocząć szkołę! Po co właściwie posyłać dziecko do przedszkola? Czego powinno nauczyć przedszkole naszego kilkulatka, a z czym powinniśmy dać przedszkolakowi spokój?

Przedszkolna „hierarchia wartości”      

Rodzice oceniając dane przedszkole często zbyt mocno koncentrują się na tym, jaką wiedzę dziecko zdobyło, czego się nauczyło w sensie mierzalnym, np. ile piosenek zna na pamięć, jakie słówka z angielskiego codziennie zadaje pani, czy karty pracy są uzupełnione itp. Tymczasem w przedszkolnej „hierarchii wartości” na pierwszych stopniach mieszczą się zupełnie inne cele:

  • umiejętności społeczne – mały absolwent przedszkola współpracuje i potrafi przestrzegać reguł obowiązujących w grupie, obdarza uwagą dzieci i dorosłych, przewiduje skutki swoich działań, wie, jak się zachować w różnych sytuacjach życiowych, zna podstawowe informacje o sobie. Ten element programu przedszkolnego rozwija się głównie poprzez spontaniczną, niekierowaną przez nikogo zabawę dzieci.

Właśnie nauka umiejętności społecznych to najlepszy argument dla rodziców, którzy nie wiedzą czy warto posłać malucha do przedszkola. Obcując z grupą rówieśników w przedszkolu i dostosowując się do reguł, które narzuca pani, dziecko w sposób naturalny przygotowuje się do szeroko rozumianego życia wśród ludzi, co nie zawsze umożliwia mu dom rodzinny. Weźmy przykład jedynaka, który ma swój pokoik, swoje własne zabawki i wyłączną uwagę mamy, babci czy niani. Nawet na placu zabaw, kłócąc się o łopatkę, rzadko sam rozwiązuje problem, bo opiekunowie często wtrącają się w sprawy między dziećmi.

  • samoobsługa –przedszkolak kończący placówkę powinien umieć samodzielnie korzystać z toalety, ubrać się i rozebrać, umyć się, wytrzeć, umyć zęby, zachować porządek wokół siebie i samodzielnie jeść, odpowiednio zachowując się przy stole.

Choć niektórym wydaje się to banalne, wiele dzieci dopiero w przedszkolu podejmuje pierwsze próby w samoobsłudze, ponieważ w domu są w tym całkowicie wyręczane. Niektóre trzylatki wciąż są karmione łyżeczką i piją z butelki ze smoczkiem. Wychodząc na spacer czekają, aż mama nałoży im buty. Przedszkole to idealny moment, by zrezygnować z tych nawyków i zachęcać dziecko do samodzielności, zwłaszcza, że dobry przykład rówieśników, którzy osiągnęli już pewne umiejętności, działa na dzieci bardzo motywująco. Różne zaległości z okresu przedszkolnego bardzo łatwo nadgonić w szkole, niestety na naukę samoobsługi nie ma tam już zupełnie czasu.

  • wychowanie zdrowotne i rozwijanie sprawności fizycznej – przedszkolak dba o swoje zdrowie, potrafi oddzielić zdrowe jedzenie od niezdrowego, rozumie sens leczenia i w razie czego, poddaje się mu. Kilkulatek jest sprawny fizycznie i uczestniczy w zajęciach ruchowych.

Tutaj pojawia się niedoceniany często element programu przedszkolnego – ruch, spacer, bieganie zabawa w sali, na placu zabaw, w lesie i wszędzie, gdzie tylko się da. Dzieci w sposób naturalny uwielbiają być ciągle w ruchu i przedszkole powinno im to umożliwiać, ponieważ jest to konieczne dla ich prawidłowego rozwoju. Oczywiście nie chodzi tylko o spontaniczne „bieganie” choć i to jest bardzo ważne, ale także zorganizowane formy ruchu, które mają swoje konkretne cele. Zbyt wiele zajęć „stolikowych” wcale nie świadczy dobrze o przedszkolu.  

  • wychowanie przez sztukę – to bardzo szeroka i niezwykle ważna kategoria. Mieszczą się w niej wszystkie zajęcia parateatralne, muzyczne oraz plastyczne. Absolwent przedszkola umie odgrywać role, śpiewać dziecięce piosenki, w skupieniu słuchać muzyki, dostrzegać zmiany jej charakteru i wyrażać za jej pomocą emocje. Potrafi także wypowiadać się za pomocą różnych technik plastycznych.

Nie trudno zauważyć, że w przedszkolu króluje śpiew, rytm i zajęcia plastyczne. I wcale nie mają one na celu obudzenia w dzieciach artystów, choć i to nie jest wykluczone. Zajęcia takie w sposób naturalny przygotowują dzieci do nauki czytania i pisania. Muzyka i śpiew rozwija słuch dzieci, natomiast zajęcia plastycznećwiczą koordynację wzrokowo-ruchową oraz motorykę dłoni dziecka, aby za chwilę mogło samodzielnie pisać litery.Poza tym, mają nieskończenie wiele innych atutów, np.: relaksują, rozweselają, pomagają wyrażać emocje, ćwiczą pamięć i koncentrację, uczą współpracy, integrują, dodają energii, budują poczucie własnej wartości…

  • rozwój mowy i umiejętności komunikacyjnych – absolwent przedszkola mówi płynnie, stara się mówić poprawnie, uważnie słucha, zwraca się bezpośrednio do rozmówcy, formułuje dłuższe wypowiedzi;
  • rozwój czynności intelektualnych, takich jak przewidywanie, klasyfikowanie, łączenie przyczyny ze skutkiem;
  • edukacja matematyczna – liczenie, dodawanie i odejmowanie (np. za pomocą palców), rozróżnianie stron lewej i prawej, kierunków, położenia przedmiotu względem siebie (nad, po, obok itd.), rozumienie następstwa dnia i nocy, dni tygodnia, miesięcy, pór roku;
  • gotowość do nauki czytania i pisania – wbrew powszechnemu myśleniu, absolwent przedszkola nie musi umieć pisać i czytać. Rolą przedszkola w tym zakresie jest wypracowanie u dzieckasprawności rąk i koordynacji wzrokowo-ruchowej, uważnego patrzenia, rozpoznawania kierunku oraz miejsca na kartce papieru, uważnego słuchania opowiadań, układania zdań, dzielenia ich na wyrazy, wyrazów na sylaby i wyodrębniania głosek oraz rozumienia symboli obrazkowych. To wszystko dzieje się poprzez zajęcia plastyczno-muzyczne i inne celowe zabawy. Choć warto dodać, że wiele dzieci szybciej interesuje się pisaniem i są bardzo dumne, kiedy potrafią napisać swoje imię. To nic złego jeśli wcześniej pokażesz dziecku litery.
  • dbałość o bezpieczeństwo – maluch wie, jak się zachowywać np. na drodze, jakie zabawy są niebezpieczne oraz co zrobić w sytuacji zagrożenia; 
  • zabawy konstrukcyjne, czyli uwielbiane klocki, a także majsterkowanie
  • elementy wiedzy przyrodniczej, ekologii
  • wychowanie rodzinne, obywatelskie i patriotyczne, czyli po prostu podstawowa wiedza na temat swojej rodziny, miejscowości i kraju
  • przygotowanie do posługiwania się językiem obcym – uczenie się języka obcego nie poprzez wkuwanie słówek czy poznawanie zasad gramatyki, ale poprzez zabawę, wierszyki, piosenki, historyjki.

Powyższe zagadnienia obejmuje najnowsza podstawa programowa (patrz: źródło). Warto dodać do niej jeszcze jedną kategorię umiejętności, których uczy przedszkole:

  • umiejętności emocjonalne – kilkulatek rozpoznaje różne emocje na postawie zachowania, mimiki innych ludzi, nazywa podstawowe emocje, potrafi rozpoznać emocje u siebie oraz zrozumieć ich przyczynę; przedszkolak stara się radzić sobie z trudnymi emocjami, okazuje je w akceptowany społecznie sposób.

Jak widać, warto mądrze wybierać w ofercie przedszkola, by nie zgubić tego, co najważniejsze na danym etapie rozwoju dziecka. Choć wiele zajęć jest aktualnie w modzie lub dla nas, dorosłych, brzmi ciekawie, zupełnie mogą one nie trafiać w potrzeby naszego kilkulatka. Niech wiek przedszkolny nadal będzie beztroskim czasem płynącym dzieciom na zabawie i naturalnym poznawaniu świata.

Dorota Kaliciak

psycholog i pedagog

 

Źródło:

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 maja 2014r: http://www.men.gov.pl/index.php/2013-08-03-12-10-01/podstawa-programowa/1333-rozporzadzenie-ministra-edukacji-narodowej-zmieniajace-rozporzadzenie-w-sprawie-podstawy-programowej-wychowania-przedszkolnego-oraz-ksztalcenia-ogolnego-w-poszczegolnych-typach-szkol