Czy można wykonać test na ojcostwo bez wiedzy matki?

To pytanie jest często zadawane przez naszych pacjentów i najlepiej byłoby je skierować bezpośrednio do prawnika, gdyż nie ma jednoznacznego przepisu prawnego, który regulowałby tę kwestię. Z tego też powodu zdania w samym środowisku prawniczym są podzielone.

Sam udział matki w badaniu uzależniony jest od tego czy wykonujemy test prywatny czy sądowy.

Sądowe badania ojcostwa

W tym przypadku materiał od matki powinien zostać włączony do badania ponieważ biegły sądowy opracowujący ekspertyzę musi mieć pewność, że po pierwsze badane dziecko pochodzi od wskazanej matki- zwłaszcza w przypadku kiedy uzyskujemy wynik wykluczający ojcostwo danego mężczyzny. Ustalenie tzw. macierzyństwa w czasie badania, które wykonywane jest tak de facto w celu określenia ojcostwa, pozwala czasami na wyeliminowanie przypadku zamiany dzieci w szpitalu. Po drugie włączenie materiału od matki umożliwia zwykle uzyskanie wyższego prawdopodobieństwa ojcostwa, choć oczywiście w większości sytuacji przebadanie tylko próbki od domniemanego ojca i dziecka również pozwala uzyskać jednoznaczny wynik testu.

Prywatne testy na ojcostwo

Testy prywatne pozwalają na zastosowanie mniej formalnej procedury przy pobraniu materiału i mogą być wykonane bez udziału matki. Potencjalny ojciec chcący zlecić taki test może pobrać materiał tylko od siebie i od dziecka. Tak jak to zostało opisane powyżej, większość zleceń nie wymaga włączenia materiału od matki. Bez jej udziału uzyskuje się wyniki z prawdopodobieństwem co najmniej 99,99%. W przypadku uzyskania prawdopodobieństwa poniżej 99,9% zalecane jest włączenie materiału od matki.

Z formalnego punktu widzenia w większości laboratoriów domniemany ojciec przy zleceniu badania podpisuje oświadczenie o uzyskaniu zgody matki lub innych prawnych opiekunów dziecka na wykonanie badania. Zwykle podpis zleceniodawcy jest wystarczający do tego aby wykonać badanie.

Odchodząc już od kwestii formalnych istnieją sytuacje, które wymagają włączenia materiału matki do badania. Między innymi ma to miejsce kiedy badamy dwóch potencjalnych ojców będących braćmi. Wówczas zalecane jest przebadanie także materiału od matki dziecka gdyż przy tak bliskich pokrewieństwach między badanymi potencjalnymi ojcami ”niuanse” mogą zaważyć na jednoznaczności wyniku.

Materiał od matki powinien zostać włączony do badania również wtedy kiedy wstępnie uzyskuje się wynik niejednoznaczny. Co to takiego? Podczas badania analizujemy 16 miejsc na DNA (tzw. markery) i aby wykluczyć ojcostwo wymagamy niezgodności w co najmniej 4 badanych markerach. Wynik niejednoznaczny to taki, który wskazuje niezgodność w 1, 2 lub 3 markerach. W takich przypadkach konieczne jest włączenie materiału od matki aby móc wystawić jednoznaczny wynik, jednakże tego typu sytuacje nie zdarzają się często.

fot. źródło: publicdomainpicuters.net; Anna Langova

Barbara Prokurat

ekspert do spraw ustalania ojcostwa i pokrewieństwa (biegły sądowy)

testDNA Services Sp. z o.o.

Bez tytułu