Dziecko i emocje

Dzieci w wieku przedszkolnym nie maskują i nie tłumią swoich przeżyć często odzwierciedlając je w zachowaniu, gestach, czynach oraz słowach, dlatego uważa się, że życie emocjonalne w tym okresie jest najwyraźniejsze. Uczucia cechuje afektywność i impulsywność – emocje są silne, gwałtowne, ale krótkotrwałe, można rzec: powstają i wybuchają na zewnątrz.

Jak emocjonalne są dzieci na poszczególnych etapach rozwoju?

  • Trzylatek – towarzyski, kochający, ugodowy, łatwo ulega sugestiom innych, z łatwością przyjmuje relacje i cechy charakteru osób dorosłych.
  • Czterolatek – objawia wstydem brak pewności siebie, okazuje nieśmiałość, obraźliwość i nerwowość, demonstruje duże poczucie pewności siebie, wykazuje ciekawość, skuteczność i wytrwałość w działaniu. Dość dobrze panuje nad własnymi emocjami. Traktowane poważnie, rozwiązuje problemy, kierując się rozsądkiem. Posiada utrwalone standardy zachowań przyjętych od rodziców i bliskich.
  • Pięciolatek – lubi demonstrować pewność siebie, bywa zarozumiały, lubi się popisywać, stosuje groźby, okazuje przyjacielskość, z determinacją dąży do tego by być najlepszym, wytrwale ćwiczy nowe umiejętności, często jest już zrównoważony panując nad swoimi emocjami.
  • Sześciolatek – paradoksalnie jest mniej stabilny emocjonalnie niż pięciolatek, szybko zmienia uczucia przyjaźni na wrogość, ma skłonności do egocentryzmu, przywiązuje dużą uwagę do  rytuałów, agresji, buntu i drażliwości, z jednej strony kochające przyjazne, z drugiej strony z trudem akceptuje brak własnego sukcesu i niełatwo pokonuje frustracje w rywalizacji z innymi.

Skąd się biorą emocje?

Źródła przeżyć emocjonalnych w wieku przedszkolnym są różne. Zmiana rodzaju oraz wzrost wymagań stawianych dziecku przez otoczenie wraz z upływem lat – dorastaniem, skutkuje pojawieniem się konieczności dostosowania zachowania do norm społecznych. Poszerzenie kontaktów społecznych natomiast jest podstawą odbywającego się procesu kształtowania osobowości.

Co ma na nie wpływ?

Coraz większy wpływ na dziecko mają także kontakty z rówieśnikami i dziećmi w innym wieku, a z doświadczenia wiemy, że tylko część tych kontaktów może być kontrolowana przez środowisko wychowawcze, rodziców. Największe znaczenie dla rozwoju uczuć ma jednak kontakt z rodzicami i nauczycielem – w szczególności zaś autentyczne zainteresowanie, zaangażowanie w jego sprawy oraz aprobata.

Jak je odczytywać?

O danej sytuacji życiowej dziecka informować mogą sygnały zewnętrzne. Nie należy jednak sugerując się nimi dzielić emocje na „złe” i „dobre” – „pozytywne” i „negatywne”. Wszystkie bowiem są pozytywne w sensie stanowienia nośników informacji o życiu człowieka.

Skutki blokowania emocji

Skutki blokowania emocji mogą być zarówno psychiczne jak i fizyczne. Dziecko obawiające się uzewnętrznienia pewnych emocji, uczuć unieruchamia niektóre grupy mięśni (np. napina mięśnie brzucha hamując złość; usztywnia mięśnie klatki piersiowej, hamuje oddech, gdy powstrzymuje wzruszenie, tęsknotę). Blokadzie emocji towarzyszy także blokada energii w ciele dziecka – jej kumulowanie powoduje natomiast oddanie przy nadarzającej się okazji (wyładowanie na osobie trzeciej, słabszej – zupełnie tak, jak w świecie dorosłych – prawda?). W przyszłości blokady te mogą być czynnikami przyczyniającymi się do uszkodzeń tkanki (prowadzić do chorób wieńcowych, dolegliwości psychosomatycznych, psychoenergetycznych).

red. DRG

.