Kolorowy zawrót głowy, czyli wszystko o … kupie!

Kupa … jeden z najczęstszych tematów młodych rodziców. Jakie powinny być? Jak często powinny być robione? Jaki rodzaj kupy jest objawem choroby, albo niestrawności? To tylko kilka z często zadawanych pytań. Spróbujmy zatem wyjaśnić wątpliwości dotyczące niemowlęcych kupek …

Jak zapewne wiecie kupki zmieniają się w zależności od wieku dziecka. A wiec od początku, czyli narodzin….

Smółka – pierwszy stolec dziecka oddawany jest najczęściej w ciągu pierwszych 24 godzin życia. Jest ona niezwykle ważna, bo jej wydalenie w ciągu 24 – 48 godzin świadczy o drożności układu wydalniczego dziecka. Kupka ta nosi taką nazwę ze względu na swój kolor spowodowany zawartymi w niej: produktami przemiany materii, enzymami trawiennymi, żółcią, resztkami wód płodowych, mazią płodową, czy fragmentami złuszczonego nabłonka śluzówki przewodu pokarmowego. Ma on wygląd gęstej, ciągnącej się masy o zabarwieniu ciemnozielonym, a niekiedy wręcz czarnym. Czasami może zdarzyć się, że smółka jest wydalona przez dziecko jeszcze w łonie matki, wówczas mamy do czynienia z zielonymi wodami płodowymi. Może to świadczyć o niedotlenieniu dziecka i z tego powodu wskazane jest jak najszybsze zakończenie ciąży (na ogół przez cesarskie cięcie). Dłuższe przebywanie maluszka w macicy może zagrażać jego zdrowiu i życiu.

Po wydaleniu smółki zarówno kolor, jak i konsystencja stolca ulegają stopniowym zmianom. Każda kolejna kupka jest coraz jaśniejsza i luźniejsza. Około 3 – 4 doby życia dziecka pojawiają się stolce przejściowe, czyli luźne, papkowate, zielono – żółte stolce, o kwaskowatym zapachu, zawierające grudki mleka. Niektórzy porównują je do konsystencji ściętej jajecznicy. Występują one nawet 20 razy na dobę.

Pod koniec pierwszego tygodnia życia stolce noworodka stają się żółte, a niekiedy mogą przybierać barwę jasnozieloną. Dzieje się to na skutek utleniania się stolca na powietrzu. Pamiętaj drogi Tato, że ilość, wielkość, konsystencja i zapach kupek uzależnione są od ilości i rodzaju karmienia.

Dzieci karmione piersią oddają stolce częściej i mają one rzadszą konsystencję, przypominającą gęstą śmietanę, i w ilości wystarczającej na zapełnienie całej pieluchy. Z reguły stolce dzieci karmionych naturalnie są luźne, przez co potrafią pawie z całości wniknąć pieluchę. Czasami miewają grudki i występują w szerokiej gamie kolorystycznej od musztardowych, przez jasnożółte, złociste, pomarańczowe, aż do seledynowych. Charakteryzuje je kwaśny zapach, i fakt, że w wyniku zetknięcia z powietrzem zielenieją. Częstotliwość stolców wynosi od 1 nawet do 10 na dobę i najczęściej towarzyszą karmieniu. Jest to spowodowane niedojrzałością układu pokarmowego dziecka oraz obecnością siary w mleku matki, która ma właściwości przeczyszczające. Należy dodać, że przy karmieniu piersią normą jest zarówno 10 stolców na dobę, jak i jedna kupka na 2 – 3 dni.

Stolce dzieci karmionych sztucznie są twardsze i występują rzadziej. Najczęściej ich ilość wynosi 1 – 4 na dobę, a nawet raz na kilka dni. Stolce są jasnożółte, lub jasnobrązowe o papkowatej konsystencji. Dzieje się tak, ponieważ mleko sztuczne jest trudniej przyswajane przez maluszka niż pokarm naturalny, i z tego powodu w stolcu znajduje się dużo produktów ubocznych, powodujących nieprzyjemny, kwaśny zapach stolca. Wyjątkiem są stolce dzieci pijących mleko z dużą zawartością żelaza, lub przyjmujących preparaty żelaza. Kupki tych maluchów mogą być twardsze i mogą przybierać zielonkawą lub nawet niemal czarną barwę.

Warto wiedzieć, że dzieci karmione piersią rzadziej mają biegunki czy zatwardzenia. Jest to spowodowane faktem, iż mleko matki zawiera składniki wpływające na prawidłowe funkcjonowanie jelit dziecka oraz probiotyki, ułatwiające trawienie laktozy oraz powstrzymujące rozwój bakterii chorobotwórczych. Z kolei dzieci karmione mieszankami częściej oddają gazy, miewają kolki oraz zatwardzenia.

Wiemy już, że zarówno u dzieci karmionych naturalnie, jak i u tych karmionych sztucznie kupki potrafią pojawiać się co kilka dni. Kiedy zatem możemy mówić o zatwardzeniu? Dopóki maluszek nie płacze podczas oddawania stolca, nie pręży się, nie napina się, a kupki nie są suche i twarde, nie ma powodów do niepokoju. Warto bowiem wiedzieć, że długie przerwy w oddawaniu stolca mogą być spowodowane tym, że dziecko dobrze przyswaja pokarm i nie ma z czego codziennie utworzyć się masa kałowa. Ponadto zauważycie zapewne, że dziecko, które oddają stolce co kilka dni oddaje często gazy o brzydkim zapachu. Taka jest fizjologia dziecięcych kupek, jeśli jednak niepokoisz się brakiem kupki dziecka, skontaktuj sie z pediatrą, który obejrzy maluszka i ewentualnie przepisze środki przeczyszczające.

A jak to wygląda u maluchów, u których wprowadzamy nowe pokarmy do diety? Jak można się domyślić, wraz z wprowadzeniem nowych pokarmów do diety dziecka zmienia się kupka malucha. Kupki stają się gęstsze, konsystencją przypominają plastelinę i mają intensywniejszy zapach. W początkowym okresie wprowadzania nowego pokarmu, czyli przez kilka pierwszych dni w kupie malucha można zauważyć niestrawione resztki pokarmów. Dzieje się tak na skutek przyzwyczajania się układu pokarmowego dziecka do nowego jedzenia. A co jeśli po kilku dniach stolce nie ulegną zmianie? Wtedy może to oznaczać, że dziecko nie jest jeszcze gotowe na nowy pokarm. Należy pamiętać, że prawidłowe kupki malucha na urozmaiconej diecie wyglądem przypominają stolce dorosłego, a ich kolor zależy od rodzaju zjedzonego pożywienia (po buraczkach mogą być czerwone, marchew zabarwi stolec na pomarańczowo, a szpinak na zielono, itd). Częstotliwość oddawania stolców jest różna, od trzech dziennie do jednej na trzy dni.

Kiedy zacząć się martwić, czyli kiedy kupka powinna niepokoić? Niepokojące objawy to:

  • Nagła zmiana konsystencji kupki, lub zmiana częstotliwości załatwiania się mogą świadczyć o chorobie brzdąca.
  • Duża ilość śluzu w stolcu – może być objawem stanu zapalnego w jelitach.
  • Bardzo jasny kolor kupki – biała, lub mocno odbarwiona – mogą świadczyć o kłopotach z wątrobą lub drogami żółciowymi.
  • Krew w stolcu, w postaci niteczek, punkcików, czy kłaczków – może świadczyć o rozerwaniu naczynka krwionośnego podczas np. zaparcia, ale może też być objawem chorobowym.
  • Ciemnozielona lub czarna kupa (z wyjątkiem pierwszej kupki, czyli smółki lub dziecka przyjmującego preparaty żelaza) – może świadczyć o chorobie jelit.

Każdy z tych przypadków powinien zostać skonsultowany z pediatrą, zgodnie z zasadą, że lepiej dwa razy przebadać dziecko zdrowe, niż raz zaniedbać chore.

Katarzyna Półtorak

położna

baner Katarzyna Półtorak położna