Kosmetyczka malucha – jakich kosmetyków używać do codziennej pielęgnacji dziecka?

Oczywiste jest, że rodzice powinni stosować u noworodków i małych dzieci kosmetyki specjalnie przeznaczone dla danej grupy wiekowej. Kosmetyki dla dzieci to te przeznaczone dla maluchów poniżej 3 roku życia. Choć polskie prawo nie określa jednoznacznie osobnej kategorii kosmetyków dla dzieci, które byłyby objęte oddzielnym prawem, według art. 11 ustawy o kosmetykach, ocena bezpieczeństwa (safety assessment) tych, które przeznaczone są dla najmłodszych (do 3 lat) musi uwzględniać szczególne cechy tej grupy użytkowników.

Co to jest ocena bezpieczeństwa? 

Ocena bezpieczeństwa (inaczej: safety assessment) to sprawdzian, który każdy kosmetyk dla dzieci, chcąc dostać się na sklepowe półki, musi zdać pozytywnie. Safety assessment uwzględnia:

  • anatomię skóry dziecka, 
  • specyficzne warunki panujące na skórze dziecka (na jakie podrażnienia narażone są poszczególne części ciała np. okolice pieluchowe).

Skóra noworodka i niemowlęcia

  • charakteryzuje się niską aktywnością gruczołów łojowych, przez co narażona jest do przesuszenia,
  • naskórek jest cienki, słabiej przylega do skóry właściwej – jest więc bardziej podatny na uszkodzenia,
  • czynniki alkalizujące pH skóry powodują wydłużenie procesów powracania do wartości fizjologicznej,
  • gruczoły potowe wydzielają mniej potu,
  • płaszcz hydrolipidowy na powierzchni skóry jest słabiej wykształcony.

Warto pamiętać o tym, że do pielęgnacji skóry dziecka, w pierwszych miesiącach jego życia nie należy używać zbyt dużej ilości kosmetyków. Cechuje ją bowiem skłonność do podrażnień i zaczerwienień. Skóra dziecka silnie reaguje także na czynniki zewnętrzne.

Nie bez przyczyny mówi się, że skóra noworodka, później niemowlęcia do 3 miesiąca życia jest jak „gąbka” – nie ma ona bowiem dobrze wykształconej bariery naskórkowej, a co z tego wynika przenikanie substancji jest wyższe, niż na przykład u dorosłego. Kosmetyki nieuznawane za drażniące mogą wywołać u dziecka podrażnienia. Można więc uznać skórę dziecka (do 3 roku życia) jako typ skóry wrażliwej. Takiej skórze natomiast należy się szczególnie troskliwa pielęgnacja.

Kosmetyczka malucha 

To jakie kosmetyki znajdą się finalnie w kosmetyczce malucha zależy od rodziców. Każdy wybór powinien być świadomy, konsultowany z lekarzem pediatrą, lub położną. Ogół asortymentu, pod którym uginają się sklepowe półki podzielić można jednak na pewne kategorie:

1. kosmetyki myjące:

  • szampon delikatny (niezawierający konwencjonalnych, silnych detergentów),
  • płyn do kąpieli / mydło,
  • chusteczki nawilżane.

2. kosmetyki pielęgnacyjne, ochronne:

  • balsamy nawilżające, łagodzące podrażnienia,
  • kremy na odparzenia pieluszkowe,
  • zasypki,
  • krem przeciwsłoneczny z filtrem UV.

3. kosmetyki oczyszczająco – pielęgnacyjne:

  • oliwki do pielęgnacji i masażu ciałka.

Co zawierają kosmetyki dla dzieci i dlaczego?

Kosmetyki myjące powinny możliwie najmniej odtłuszczać skórę – substancje zawarte w ich składzie nie powinny wnikać wgłąb skóry. Coraz częściej odchodzi się od stosowania mydła w codziennej kąpieli – mimo dobrze znanego profilu toksykologicznego, może podwyższać pH skóry dziecka. Ze względu na skłonności do przesuszania, preparaty myjące dla dzieci zawierają często dodatkowe substancje łagodzące i natłuszczające (emolienty).

Kosmetyki pielęgnacyjne i ochronne takie jak np. zasypki, pudry i kremy przeciw odparzeniom zawierają często: talk, tlenek cynku, kaolin, krzemiany, czy modyfikowaną skrobię. Tlenek cynku ma działanie bakteriostatyczne. Często do pielęgnacji okolic pieluszkowych (pielucha powoduje okluzję – ogranicza odparowanie wody, a mocz stanowi świetną pożywkę dla bakterii), lub miejsc, w których skóra dziecka zagina się, a dostęp powietrza jest utrudniony,  stosuje się maści zawierające panthenol, alantolinę, które świetnie łagodzą i przyśpieszają gojenie się już powstałych podrażnień. Dodatkowo tworzą na skórze warstwę ochronną

Do kategorii kosmetyków ochronnych należą także kremy z filtrem UV tzw. preparaty promieniochronne. Skóra dziecka powinna być powiem chroniona przed szkodliwym działaniem promieni słonecznych. Filtry UV stosowane w kremach z filtrem dla dzieci to tzw. filtry fizyczne (ditlenek tytanu)  – działają one przede wszystkim w zakresie promieniowania UVB oraz UVA. Dla uzyskania większej ochrony stosuje się także tzw. filtry chemiczne. Kosmetyki z filtrem dla dzieci różnią się jednak składem od kremów należących do tej kategorii dla osób dorosłych.

Kosmetyki oczyszczająco – pielęgnacyjne, czyli oliwki stosowane często do masażu dziecka są preparatami bezpiecznymi pod względem mikrobiologicznym. Nie zawierają wody by nie mogły się w nich rozwinąć mikroorganizmy. Warto jednak wiedzieć, że oliwki usuwają zanieczyszczenia lipofilowe, nie usuwają natomaist hydrofilowych tj.: pot, czy mocz. Skład oliwek zazwyczaj oparty jest na oleju parafinowym ponieważ oleje roślinne podatne na utlenianie mogą mieć działanie drażniące.

Czego nie może być w składzie kosmetyków dla dzieci?

Zgodnie z przepisami prawa o kosmetykach w tych przeznaczonych dla odbiorców poniżej 3 roku życia nie powinno być:

  • kwasu salicylowego,
  • kwasu borowego.

Jakie jeszcze obostrzenia są zasadne przy recepturowaniu kosmetyków dla dzieci? Co w związku z tym powinny one zawierać?

  • delikatniejsze detergenty niż te w produktach dla dorosłych,
  • ograniczone do minimum barwniki oraz związki zapachowe ( konserwanty, barwniki oraz zapachy najczęściej wywołują alergie),
  • dostosowane surowce i receptury dla dzieci (dla ich wyjątkowej i delikatnej skóry).

Co jeszcze warto wiedzieć o kosmetykach dla najmłodszych?

Kosmetyki dla dzieci do lat trzech, w tym dla noworodków,  znajdują się w pierwszej kategorii kosmetyków ze względu na czystość mikrobiologiczną w trakcie produkcji oraz w produkcie finalnym. W związku z tym sposób konserwacji preparatów oraz zawartość substancji konserwujących dobrana jest tak, by była to najmniejsza ilość gwarantująca bezpieczeństwo.

Pamiętajmy, że zbyt wczesne narażenie skóry noworodka na substancje chemiczne, które są alergenami zwiększa ryzyko wystąpienia uczuleń.

konsultacja z

mgr inż. Martą Anną Biskupską – chemikiem żywności i surowców kosmetycznych dyplomowanym kosmetologiem

red. DRG