„Kto ty jesteś? Polak mały!”

„Kto ty jesteś? Polak mały. Jaki znak twój? Orzeł biały.” to początek patriotycznej wyliczanki, który każdy z nas z pewnością uczył się w przedszkolu, lub szkole. Wspomnienie to często wytwarza w nas błędne przekonanie, że to właśnie placówki edukacyjne odpowiedzialne są za wykształcenie patriotyzmu w naszych dzieciach…

Rodzic to jednak pierwszy wzór do naśladowania. Mama być może najpiękniej maluje, najpiękniej czesze lalki, lub poradzi sobie w każdej sytuacji. Tata to prawdziwy superbohater, który potrafi zmienić koło w samochodzie  naprawić w zasadzie wszystko co się popsuje (czasem właśnie tak Maluchy postrzegają zwykłą wymianę baterii na nowe). Dziecko bacznie nas obserwuje. Można powiedzieć, że kopiuje nasze zachowania, gesty, słowa. Niestety nie zawsze te dobre. Od nas – Rodziców zatem zależeć będzie to, czy dziecko będzie czuło przynależność do swojego kraju i narodu, czy będzie dumnie go reprezentować, czy ukrywać informacje o tym, skąd pochodzi. Zadanie przed nami szczególnie ważne. Duża część z nas wyemigrowała za granicę i właśnie tam wychowuje swoje potomstwo.

Co to jest Polska?

Do tego ćwiczenia przyda Wam się globus, lub mapa, na których odnajdziecie nasz kraj. Zapytaj dziecko co kojarzy mu się z Polską. Być może odpowiedź dotyczyć będzie symboli narodowych (dzieci starsze dodać mogą do tego jeszcze: prezydent, stolica, Wisła, ojczyzna, smok wawelski itp.), a być może brzmieć będzie po prostu: mama, tata, dom, rodzina, szkoła, wakacje. Doceń tę odpowiedź, jest bardzo dobra i poprawna!

wybicki józef

W jaki sposób poznawać symbole narodowe?

Pokaż dziecku flagi innych państw (w książce, atlasie, lub internecie). Zaznacz, że każde z tych państw ma inną flagę. A teraz obejrzyjcie jak wygląda flaga Polski. Jest bardzo prosta do zrobienia. Wystarczy biała kartka papieru i czerwona kredka, i już Maluch ma swój pierwszy symbol narodowy u siebie w domu.

Następnie wytłumacz dziecku kiedy i dlaczego ludzie wywieszają flagi przed domami, w jakich okolicznościach używają małych flag by zaznaczyć swoją przynależność do swojego narodu (np. kibicując „naszym” na meczu z przedstawicielami z innego kraju). Znajdźcie  wspólny mianownik tych sytuacji: są to chwile ważne dla całego kraju, ważne dla społeczeństwa – narodu polskiego, lub ważne wydarzenia bieżące z życia kraju (wybory), życia sportowego (olimpiada).

Możecie także kupić prawdziwą materiałową flagę. Dbajcie o nią wspólnie by nie była zabrudzona i pognieciona, a gdy nadarzy się okazja wywieście ją razem. Pokaż dziecku jak flaga kołysze się na wietrze (zauważ, że to częste ujęcie także podczas telewizyjnych relacji z ważnych wydarzeń). Dziecku na pewno ten obraz zapadnie w pamięć.

Powiedz, że od 2004, corocznie obchodzimy 2 maja dzień flagi (data ta koresponduje z tradycją z czasów w PRL-u, ponieważ właśnie w tym dniu zdejmowano wszystkie flagi wywieszone na 1 maja by nie były wystawione w dniu 3 maja – święto to było wówczas zniesione).

Lech_111Poza zadaniem plastycznym (wykonanie flagi) czeka Was jeszcze ćwiczenie muzyczne. Pora na wysłuchanie hymnu. Na całe szczęście nasz hymn to chwytliwa melodia, którą niejeden przedszkolak, lub uczeń szkoły podstawowej podśpiewuje pod nosem. Czy pamiętasz historię tej pieśni? Jej słowa napisał  w 1797 roku we Włoszech Józef Wybicki. Autor melodii jest nieznany. Pełna pieśń funkcjonowała już w tym samym roku, w którym powstała ponieważ pierwszy raz odśpiewano ją 20 lipca 1797 roku. Grana i śpiewana była podczas większości ważnych powstań w historii Polski (informacje dla starszego dziecka).

W dzisiejszych czasach hymn dziecko może usłyszeć na szkolnych apelach, na meczach, podczas obchodów świąt narodowych. I wy możecie posłuchać hymnu w domu. Jeśli potrafisz grać na jakimś instrumencie zagraj dziecku tę prostą melodię. Pokażesz w ten sposób, że pieśń ta jest Ci bardzo dobrze znana.

Ostatnim symbolem narodowym jest nasze godło – „wizerunek orła białego ze złotą koroną na głowie zwróconej w prawo, z rozwiniętymi skrzydłami, z dziobem i szponami złotymi, umieszczony w czerwonym polu tarczy„. Wiąże się z nim legenda spisana po raz pierwszy w Kronice Wielkopolskiej (1273 rok), która okazać może się bardzo ciekawa dla dziecka, dotyczy bowiem początków założenia naszego państwa.

Założyciel państwa Polan – Lech podczas postoju w okolicach Poznania ujrzał pod wieczór sporych rozmiarów gniazdo na drzewie. Znajdował się w nim biały orzeł z dwoma pisklętami. Gdy Lech przyglądał się mu, orzeł rozpostarł skrzydła na tle nieba czerwonego od zachodzącego słońca. Lech zachwycił się, postanowił tam osiąść, umieścił orła w swym  herbie, a miejsce na pamiątkę nazwał Gniezdnem (obecnie Gniezno) od słowa gniazdo.

Co to znaczy dla dziecka „być patriotą”?

Na pewno nie to samo co na przykład dla małych powstańców warszawskich. Dzisiaj poczucie patriotyzmu to nic ponad siły. Czy to źle? Nie. Dziecko to kształtujący się człowiek, który kiedyś będzie „dorosłym Polakiem”. Od niego zależeć więc będą losy tego kraju począwszy od losów osób najbliższych, poprzez zachowania publiczne jakie będzie reprezentować, aż po decydowanie w wyborach kto rządzić będzie Polską. Warto więc wyrobić w dziecku dobre nawyki i wytłumaczyć, że być patriotą oznacza:

  • dbać o własne wykształcenie, lub pracę,
  • poszerzać swoje horyzonty,
  • być człowiekiem rozważnym,
  • szanować innych,
  • godnie reprezentować swój kraj za granicą (Czy wiecie Państwo po jakim słowie najprościej poznać Polaka w Wielkiej Brytanii? Nie jest to bynajmniej okrzyk „Biało – czerwoni”, ale słowo składające się z pięciu liter, rzadko używane w literaturze pięknej.)
  • znać historię swojego kraju,
  • nie wstydzić się swojego pochodzenia, ale czuć, że całym sobą daję dobre świadectwo o swojej ojczyźnie.

Warto zaznaczać, że „inne czasy”, w których żyjemy nie oznaczają, że nie mamy okazji do okazywania patriotycznych zachowań. Istnieją bowiem różne oblicza patriotyzmu poza walką za ojczyznę, które w teraźniejszości mogą pomóc w budowaniu świadomego, dobrego i wrażliwego społeczeństwa.

red. DRG