Molestowanie – czym jest, jak uchronić przed nim dziecko?

Mimo coraz liczniejszych i głośnych kampanii społecznych dotyczących tzw. „złego dotyku” czyli wykorzystywania seksualnego dzieci, większość z nas nadal nie dopuszcza do siebie myśli, że  taka sytuacja może spotkać także nasze dziecko.  Niestety nie jesteśmy w stanie przewidzieć wszystkiego, a przecież z dzieckiem o jego seksualności i jej granicach (zwłaszcza tych nieprzekraczalnych) powinniśmy rozmawiać od najmłodszych lat, po to aby je ustrzec przed niebezpieczeństwem.

Do 3 roku życia dziecko uczy się dopiero odróżniania siebie i swojego ciała od reszty świata, szczególnie od mamy, z którą ma bardzo silny kontakt. W tym wieku zupełnie normalnym zachowaniem jest dotykanie swojego ciała i sprawdzanie jak jest ono zbudowane. Przez następne trzy lata rozwoju dziecka, zaczyna ono zauważać i badać różnicę pomiędzy swoją płcią  a kolegów.  Stąd bardzo popularne w tym wieku zabawy w doktora itp. Dziecko nie odczuwa także wstydu związanego ze swoją nagością.  Kiedy nasza pociecha wkracza w okres szkolny zaczyna się coraz mocniej identyfikować ze swoją płcią i zadaniami jej  przypisanymi. Okres dorastania jest okresem burzliwym ze względu na szalejące w ciele hormony, pierwsze miłości, pierwsze związki  a także coraz większą ilość pytań dotyczących sfery seksualnej i poszukiwania odpowiedzi na nie.

Co to jest molestowanie?

Molestowanie to każda aktywność seksualna  z udziałem dziecka a podjęta przez dorosłego.  Wykorzystywanie seksualne  to  każdy kontakt fizyczny mający na celu doznanie seksualnej przyjemności. Poza oczywistymi przejawami wykorzystywania takimi jak dotykanie dziecka w sferach intymnych czy zmuszanie do kontaktu, wykorzystywaniem  jest też pokazywanie dziecku pornografii, robienie mu zdjęć nago o typowym podtekście seksualnym,  zmuszanie go do oglądania pornografii w TV, komputerze etc. Sprawcami wykorzystywania seksualnego dzieci  są najczęściej osoby bliskie, którym dziecko ufa. Pamiętajmy o tym, że im młodsze dziecko tym bardziej  wierzy ono dorosłym.

Na co powinniśmy zwrócić uwagę?

  • Przede wszystkim na zmianę zachowania dziecka. Jest to najczęstszy objaw. Kiedy  nasz radosny maluch przemienia się w rzadko uśmiechającego się smutasa, powinno być to sygnałem, że z dzieckiem dzieje się coś niedobrego.
  •  Dziecko może mieć kłopoty ze snem – z zasypianiem, bądź z budzeniem się w nocy. Często występują także koszmary nocne oraz moczenie nocne  (jeśli dziecko już wyrosło z tego etapu).
  • Kolejną wskazówką może być niechęć dziecka do spędzania czasu, wizyt bądź zostawania pod opieką danej osoby.
  • Nasza pociecha może także skarżyć się na bóle, które nie mają potwierdzonej medycznie przyczyny. Należy zwrócić szczególną uwagę na bóle w okolicach intymnych, które mogą wskazywać na wykorzystywanie.
  • U starszych dzieci pojawiają się zachowania agresywne i  zaczyna mieć problemy w przedszkolu lub szkole w kontaktach z rówieśnikami.

Dziecko nie mogąc unieść ciężaru męczącej tajemnicy stara się zasygnalizować swoim bliskim, że ma jakiś problem.  Niekoniecznie muszą to być rodzice, może to być osoba którą dziecko bardzo lubi i której ufa. Pamiętajmy o tym, że małe dziecko nie odróżnia dobrze świata fikcji od rzeczywistości i często argument  „nie możesz tego nikomu powiedzieć bo mama będzie bardzo zła” albo „bo tatusiowi stanie się coś złego”, odnosi zamierzony skutek.  Poza tym, musimy pamiętać , że za zaistniałą sytuację dziecko obwinia siebie.

Jak obronić dziecko?

Najważniejszą sprawą są częste rozmowy z dzieckiem  na temat granic intymności – adekwatne do jego wieku.  Często też należy zapewniać dziecko, że może nam powiedzieć wszystko, i że nie będziemy się na nie złościć.  Nasza pociecha powinna także wiedzieć, że jeśli nie chce porozmawiać o czymś z mamą albo tatą to zawsze jest ktoś komu może się zwierzyć.

 Zaproponujmy dziecku zabawę w …

„Wyznaczanie granic”.

 Siadamy z dzieckiem np. na podłodze i rozmawiamy o tym, kto i gdzie może dziecko pocałować albo dotykać np.

 Mamusia da ci buzi w główkę. Mogę? 

 Mama daje buziaka w pliczek.

 A Ty gdzie byś chciał pocałować mamę?

Dziecko odpowiada i całuje mamusię np. w nos. Potem  pytamy:

 A czy ktoś może Cię pocałować w pupę?

Po czym wyjaśniamy dziecku, że są takie miejsca na ciele, które są tylko jego i nikt  nie powinien ich dotykać. Wspólnie ustalamy jakie to są miejsca i prosimy dziecko, aby w razie sytuacji gdy ktoś będzie chciał je dotykać tam gdzie sobie tego nie życzy, powiedziało nam o wszystkim.

„Jak się witamy?”

Druga zabawa polega na inscenizowaniu z dzieckiem powitania z różnymi osobami.  Dziecko jest dzieckiem a mamusia wciela się na przykład w wujka Zbyszka (który może dziecko przytulić i pocałować w policzek) a potem w panią ze sklepu spożywczego obok domu, której wystarczy, że dziecko powie „dzień dobry”. Po jakimś czasie można zamienić się rolami i np. mamusia staje się dzieckiem a  ono babcią, która się z nim wita. W ten sam sposób możemy ćwiczyć z Naszą Pociechą sytuację, kiedy obca osoba zaproponuje pójście na lody czy plac zabaw.

 Dzięki tym zabawą dziecko oswaja się z możliwymi sytuacjami i wie w jaki sposób powinno się zachować. Zwraca także uwagę, gdy ktoś będzie nie zachowa się tak jak powinien – czyli inaczej niż osoby, z którymi się bawił.

Podsumowując – najważniejsze aby dużo i szczerze rozmawiać z naszym dzieckiem. O wszystkim co jest dla niego ważne i co go smuci, chociaż dla nas dorosłych, czasami te problemy wydają się błahe i nie warte uwagi. Pamiętajmy, że dla naszego dziecka najważniejsza jest nasza uwaga i  akceptacja.

  •  Polecana książeczka dla Maluchów – Marcie Aboff  ,, Nie lubię łaskotek. Prawo dziecka do mówienia – NIE „
  • Przydatne informacje – fdn.pl  – Fundacja Dzieci Niczyje
fot. źródło: publicdomainpictures.net

 Anna Skiba

psycholog kliniczny