Ostre zapalenie ucha środkowego u dzieci (OZUŚ)

Ponad połowa dzieci do drugiego roku życia ma swojej historii chorób epizod związany z przebyciem zapalenia ucha środkowego. Zdarza się, że dzieci chorują na OZUŚ nawet trzy razy. Ryzyko zachorowań na OZUŚ maleje około siódmego roku życia.

Predyspozycje

Jak dziecko „łapie” OZUŚ, lub co sprawia, że ma do tego predyspozycje:

  • zakażenie z nosa, lub gardła przedostaje się przez trąbkę słuchową (jest krótka i szeroka z otwartym stale ujściem gardłowym),
  • niedojrzałość układu odpornościowego,
  • bardziej narażone są dzieci uczęszczające do żłobka, lub przedszkola,
  • przerost migdałków,
  • sztuczne karmienie,
  • palenie papierosów przez domowników, w obecności dziecka,
  • alergia,
  • nieprawidłowa budowa podniebienia,
  • częste zapalenia zatok obocznych nosa,
  • predyspozycje genetyczne,
  • aktualna infekcja górnych dróg oddechowych.

Częściej zachorowania na OZUŚ zdarzają się w okresie jesienno – zimowym.

Co powoduje OZUŚ?

W 70% przypadków są to bakterie tj.:

  • Streptococcus pneumoniae (od 30 do 40%),
  • Haemophilus infuenzae (od 20 do 30 %),
  • Moraxella catarrhalis (10%).

Coraz częściej uznaje się także, że powodem OZUŚ jest zakażenie bakteriami atopowymi tj.:

  • Mycoplasma pneumoniae,
  • Chlamydia pneumaniae.

W 30% przypadków mamy do czynienia z zakażeniem wirusowym:

  • wirusy grypy, paragrypy,
  • adenowirusy,
  • rhinowirusy.

Objawy OZUŚ

Objawy OZUŚ uzależnione są przede wszystkim od wieku chorego. Objawy ogólne i mało charakterystyczne dotyczą dzieci młodszych. Najczęściej dzieci sygnalizują otalgię, czyli ból ucha.

  • Niemowlęta i dzieci do drugiego roku życia – w przypadku niemowląt należy zwracać uwagę na sygnały takie jak niepokój, rozdrażnienie i nieukojony płacz. Objawy nasilać będą się podczas karmienia ponieważ przełykaniu towarzyszy nasilający się ból w uchu. Objawom towarzyszyć może bardzo wysoka gorączka. Zdarza się jednak i tak, że OZUŚ przebiegać będzie bez podanych wyżej objawów, a po pewnym czasie będzie można zaobserwować wyciekającą z przewodu słuchowego treść zapalną.
  • Starsze dzieci – ból ucha, wysoka gorączka, objawy podobne to tych, które towarzyszą infekcjom górnych dróg oddechowych, wyciek ropnej wydzieliny z przewodu słuchowego, upośledzenie słuchu, zaburzenia równowagi.

„Tato, boli mnie ucho!”

Nie każdy ból ucha oznacza OZUŚ. Podstawą do celnej diagnozy będzie odpowiedni wywiad (dotyczy takich informacji jak: czas trwania, ciągłość, lub brak ciągłości, intensywności bólu, okoliczności, w jakich pojawia się ból).

Ból ucha może także świadczyć o:

  • zapalenie,
  • uraz,
  • ciało obce, lub woskowina,
  • choroby zapalne gardła i migdałków, zatok obocznych nosa,
  • choroby zapalne jamy ustnej, zębów, krtani, szyi (węzłów chłonnych),
  • zapalenie stawu żuchwowego,
  • nerwobóle.

Jak rozpoznać OZUŚ?

Badanie otoskopowe za pomocą wziernika pozwala na stwierdzenie OZUŚ.

Z pomocą do lekarza

Z pomocą do lekarza pediatry, lub rodzinnego (lub laryngologa w szczególnych przypadkach) zwracamy się przy obserwacji wyżej wymienionych objawów, lub przy ciężkim przebiegu OZUŚ np.:

  • braku poprawy od 48 do 72 godzin od podjęcia leczenia,
  • w przypadku trudności diagnostycznych,
  • w przypadku przewlekłego, lub nawracającego OZUŚ,
  • w przypadku powikłań,
  • jeśli obraz otoskopowy wykaże możliwość samoistnej perforacji.

Leczenie OZUŚ

  • nakłucie błony bębenkowej (jeśli nie zostanie ona przekłuta, pęknie sama pozostawiając możliwość trwałych następstw),
  • leki przeciwbólowe,
  • leki przeciwgorączkowe,
  • leki obkurczające błonę śluzową nosa (udrożnienie trąbki słuchowej),
  • antybiotyki (nie w każdym przypadku – w wielu  przypadkach objawy OZUŚ mogą ustąpić bez podania antybiotyku po 24-48 godzinach; antybiotykoterapia zalecana jest u dzieci poniżej 6 miesiąca życia).

W domu należy oprócz podawania dziecku leków przeciwbólowych i przeciwgorączkowych dbać o odpowiednie nawilżenie powietrza oraz drożność nosa. Niektórzy stosują także  domowe metody walki z OZUŚ tj. ciepłe, lub zimne okłady, rozgrzewanie z użyciem lampy itp. Przede wszystkim należy jednak obserwować dziecko, szczególnie wtedy jeśli lekarz zalecił wstrzymanie się z podaniem antybiotyku.

Po zakończeniu choroby

Warto ponowić badanie otoskopowe. W wielu przypadkach po przebyciu OZUŚ w jamie bębenkowej, nawet miesiąc po zakończonym leczeniu może zalegać płyn wysiękowy.

red. DRG

konsultacja z lekarzem, źródło: Poradnik ABC Zdrowia Dziecka, fot. źródło: pixabay.pl