Pierwsze chwile razem – stany przejściowe u noworodka

Wasze maleństwo przed chwilą przyszło na świat, nareszcie jesteście razem. Poród macie już za sobą i właśnie zmieniliście się z pary w rodzinę. Ale zanim wasz ukochany szkrab będzie pięknym pachnącym oliwką niemowlakiem czekają go jeszcze 4 tygodnie okresu noworodkowego.

W tym czasie dziecko przejdzie kilka fizjologicznych stanów przejściowych. Jak sama nazwa mówi są to stany fizjologiczne – prawidłowe, a ich celem jest przystosowanie się noworodka do życia poza organizmem mamy. Jest to niezbędne z uwagi na fakt, że przebywając w łonie matki, płód:

  • nie oddycha, ponieważ dostaje tlen przez pępowinę,
  • nie musi utrzymywać stałej temperatury ciała, bo ma dookoła ciepłe wody płodowe, chroniące go przed wahaniami temperatury,
  • nie je, gdyż poprzez krew pępowinową jest zaopatrywany w składniki odżywcze,
  • nie wydala, gdyż jego układ wydalniczy pozostaje niejako w uśpieniu, a zbędne produkty przemiany materii gromadzą się w jelitach.

Po porodzie dziecko musi samo przejąć wszystkie te dotychczas niepotrzebne mu funkcje organizmu. Jest to dla niego rewolucyjna zmiana. Właśnie z tego powodu mamy do czynienia ze stanami przejściowymi okresu noworodkowego.

Fizjologiczny spadek masy ciała

Jest to stan związany z utratą wody z organizmu dziecka. Utrata wody następuje poprzez wydalanie moczu i stolca oraz w wyniku parowania przez skórę i ogólnych przemian metabolicznych. Prawidłowy spadek masy ciała wynosi między 5 a 10 %, a najniższą wagę obserwuje się w 3 – 4 dobie życia dziecka. Około 8 – 10 doby życia noworodki wracają do swojej wagi urodzeniowej. Nie martwcie się zatem, że wasze dziecko „schudło”. Taki spadek dotyczy wszystkich dzieci i dopóki nie przekroczy on 10 %, nie ma powodu do obaw.

Co zrobić, aby nie dopuścić do większej utraty wagi? Odpowiedź jest prosta:

  • jak najwcześniej przystawić dziecko do piersi po porodzie,
  • karmić malucha na żądanie,
  • starać się nie przegrzewać dziecka.

Pierwsze kupki noworodka

Smółka – pierwszy stolec dziecka oddawany jest najczęściej w ciągu pierwszych 24 godzin życia. Ma on wygląd gęstej, ciągnącej się masy o zabarwieniu ciemnozielonym, a niekiedy wręcz czarnym. Każda kolejna kupka jest coraz jaśniejsza i luźniejsza. Około 3 – 4 doby życia dziecka pojawiają się stolce przejściowe, czyli luźne, papkowate, zielono – żółte stolce, o kwaskowatym zapachu, zawierające grudki mleka. Występują one nawet 20 razy na dobę.

Pod koniec pierwszego tygodnia życia stolce noworodka stają się żółte, a niekiedy mogą przybierać barwę jasnozieloną. Dzieje się to na skutek utleniania się stolca na powietrzu. Pamiętaj drogi Tato, że ilość i wielkość kupek uzależniona jest od ilości i rodzaju karmienia. Dzieci karmione piersią oddają stolce częściej i mają one rzadszą konsystencję, zaś stolce dzieci karmionych sztucznie są twardsze i występują rzadziej.

Żółtaczka fizjologiczna uu noworodka

Jest to występujące u około 70 % noworodków, zażółcenie skóry. Spowodowane jest ono rozpadem nadmiaru krwinek czerwonych – erytrocytów, które były dziecku niezbędne w życiu płodowym do pobierania tlenu z łożyska. Po porodzie nadmiar tych erytrocytów jest niszczony w wątrobie. Warto zaznaczyć, że wątroba noworodka wykazuje cechy przejściowej niewydolności, a więc nie radzi sobie z usuwaniem erytrocytów. Produktem ubocznym procesu rozpadu erytrocytów jest bilirubina, która odkłada się w skórze, zażółcając jej powłoki.

Najwyższy poziom bilirubiny obserwowany jest około 3 – 4 doby życia dziecka. Większość noworodków radzi sobie sama z żółtaczką fizjologiczną i nie wymaga żadnej interwencji. Najczęściej wystarczy, aby mama często przystawiała dziecko do piersi. Żółtaczka fizjologiczna powinna ustąpić w ciągu 10 – 14 dni.

Jeśli żółtaczka wystąpi wcześniej, jest intensywniejsza lub trwa dłużej wtedy mamy do czynienia z żółtaczką patologiczną.

Gorączka przejściowa u noworodka

Płód w łonie matki przebywa w temperaturze 37 – 37,5 oC, a więc i temperatura jego ciała w życiu płodowym wynosi powyżej 37 oC.

W ciągu kilku minut po porodzie obniża się ona o około 3oC, a ponieważ noworodek nie ma jeszcze mechanizmów odpowiedzialnych za termoregulację zachodzi potrzeba zadbania o utrzymanie prawidłowej temperatury jego ciała. Spadek temperatury noworodek próbuje wyrównać poprzez niekontrolowany wzrost temperatury własnej i stąd bierze się gorączka przejściowa. Pokrywa się ona najczęściej z okresem największego spadku masy ciała. Po raz kolejny zbawiennym okazuje się jak najwcześniejsze przystawianie dziecka do piersi i karmienie na żądanie. Dodatkowo należałoby zadbać o utrzymywanie temperatury pomieszczenia na poziomie 20 – 21oC i
wilgotności w granicach 45 – 50 %. Ponadto należy zwrócić uwagę na lekkie ubieranie dziecka, co zapobiegnie przegrzaniu.

Kryza płciowa

Organizm noworodka w pierwszych dniach po porodzie pozostaje pod wpływem działania hormonów płciowych matki. Transport tych hormonów przez łożysko może powodować przejściowe zmiany w gruczołach piersiowych i narządach płciowych dziecka. Objawiają się one zarówno u dziewczynek, jak i u chłopców obrzękiem gruczołów piersiowych, a niekiedy nawet obecność w nich wydzieliny o składzie zbliżonym do siary, czyli pierwszego mleka kobiecego. U noworodków płci żeńskiej można ponadto zaobserwować powiększenie łechtaczki i krwiście podbarwioną wydzielinę z pochwy. Ważne jest, aby rodzice wiedzieli, że stan ten nie wymaga interwencji medycznej, wskazana jest tylko delikatna pielęgnacja dziecka.

Rumień noworodkowy, znany też jak rumień toksyczno – alergiczny

W pierwszych dobach życia na skórze tułowia noworodka pojawia się grudkowo – plamista wysypka. Są to niewielkie plamki do 3 mm średnicy z grudką lub pęcherzykiem w środku. Ich cechą charakterystyczną jest zaognianie w czasie aktywności dziecka i blednięcie, kiedy dziecko jest spokojne. Pojawienie się rumienia tłumaczone jest reakcją niezwykle wrażliwej skory noworodka na otoczenie. Jako stan przejściowy wysypka ta nie wymaga interwencji medycznej, więc nie martwcie się, że wasz maluszek wygląda przez chwilę jak mały muchomor.

Zaburzenia krzepnięcia

Pojawiają się one, jako następstwo niższego stężenia czynników krzepnięcia i mniejszej ilości płytek krwi u noworodka. Stan ten normuje się od 5 dnia do około 6 miesiąca życia dziecka. Spowodowane jest to faktem, że każdy czynnik krzepnięcie potrzebuje innego czasu na osiągnięcie wartości zbliżonych do występujących u osób dorosłych. Zaburzenia krzepnięcia mogą się objawiać krwawieniami z kikuta pępowinowego, błon śluzowych i przewodu pokarmowego. Jako działania profilaktyczne zaleca się podanie po porodzie 0,5 mg witaminy K domięśniowo, lub 2 mg doustnie. Ponadto u dzieci karmionych piersią podaje się 0,025 mg witaminy K na dobę doustnie przez pierwsze 3 m-ce życia dziecka.

Katarzyna Półtorak

położna

baner Katarzyna Półtorak położna