Prawa dziecka – czy są przestrzegane w Polsce i na świecie? (+ materiały dla dzieci)

„Dziecko to także człowiek tylko, że jeszcze mały…”. Przecież każdy dorosły kiedyś również był dzieckiem. Tak więc, podobnie jak każdy dorosły, dziecko jest właścicielem pewnych praw i wolności. Nazywają się one prawami człowieka. Źródłem tych praw jest godność człowieka, zwana również człowieczeństwem. W Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zapisana jest ona w art. 30: „Przyrodzona i niezbywalna godność człowieka stanowi źródło wolności i praw człowieka i obywatela. Jest ona nienaruszalna, a jej poszanowanie i ochrona jest obowiązkiem władz publicznych”.  

Prawa dziecka, podobnie jak prawa człowieka podzielone są według kategorii na prawa:

  • osobiste, umożliwiające rozwój dziecka. Są to: prawo do życia, prawo do tożsamości, prawo do rozwoju, prawo do wychowania w rodzinie, prawo do wyrażania własnych poglądów, prawo do informacji;
  • polityczne lub publiczne, dzięki którym dziecko wyraża swoje poglądy i uczestniczy w życiu swojej grupy, społeczności, państwa. Są to prawa: prawo do wyrażania własnych poglądów, prawo do uczestniczenia w stowarzyszeniach;
  • socjalne, które są obowiązkami państwa i dorosłych do stworzenia odpowiednich warunków do rozwoju umysłowego i fizycznego dziecka. Są to: prawo do godnych warunków życia i odpowiedniego poziomu życia, prawo do opieki zdrowotnej, prawo do odpoczynku;
  • ekonomiczne, umożliwiające dziecku przygotowywanie się do niezależności materialnej od innych. Najważniejszym jest prawo do nauki; ponadto ochrona prawa pracy podejmowanej, czy to w ramach obowiązku nauki czy wakacyjnego zarobku.

 

Polska

Polska ratyfikowała Konwencję o prawach dziecka w 1991 roku w związku z czym ma obowiązek co 5 lat przedstawić oficjalny raport z realizacji zapisów tego dokumentu. Organizacje, które przygotowały Raport Alternatywny zwracają uwagę na to, że duża część Zaleceń Komitetu Praw Dziecka z roku 2002 nie doczekała się realizacji. Zdaniem w/w organizacji ogromnym mankamentem w Polsce jest brak spójnej polityki na rzecz dzieci, a także brak strategii i mechanizmu koordynującego działania na rzecz najmłodszych prowadzonych przez poszczególne ministerstwa. Niemożliwe jest oszacowanie ile inwestujemy w dzieci, gdyż każdy resort ma swój własny budżet, w którym wydatki na dzieci nie są wydzielone. Nie jest znana efektywność działań prowadzonych przez poszczególne ministerstwa. Brakuje nam też monitoringu sytuacji dzieci opartego na kompleksowym systemie zbierania danych ze wszystkich obszarów życia dziecka.

Kilka faktów ze świata:

  • Wraz z eskalacją konfliktu na Ukrainie dramatycznie rośnie liczba dzieci potrzebujących pilnej pomocy. Szacuje się, że około 5 mln osób, w tym 1,7 mln dzieci cierpi z powodu trwających walk.
  • Z powodu konfliktu na Ukrainie w Obwodzie donieckim zamknięto 147 szkół. Od 1 września toczący się konflikt przerwał edukację około 50 000 dzieci. Na obszarze kontrolowanym przez władze, 187 placówek oświatowych zostało uszkodzonych lub zniszczonych. 
  • W Sudanie Południowym trwa największy kryzys żywnościowy na świecie.
  •  Ponad 30 mln dzieci w najbogatszych krajach świata żyje w ubóstwie.
  • Dostępu do podstawowych dóbr, niezbędnych do prawidłowego rozwoju nie ma, wg. najnowszych badań UNICEF, ponad 13 mln dzieci w Unii Europejskiej (wraz z Norwegią i Islandią).
  • Dzieci są niedożywione, osłabione, chore. Coraz więcej z nich umiera z głodu.

UNICEF alarmuje do wszystkich stron konfliktu o zapewnienie dzieciom wsparcia psychologicznego i dostępu do edukacji oraz pomocy medycznej,  o dołożenie wszelkich starań w celu zapewnienia dzieciom oraz ich rodzinom dostępu do niezbędnych świadczeń. Zdrowie oraz kondycja psychiczna dzieci będących świadkami przemocy są poważnie zagrożone.  Dzieci nie mogą brać udziału w demonstracjach i nigdy nie powinny być świadkami przemocy. 

Przydatne dokumenty do pobrania:

  1. Deklaracja Genewska
  2. Deklaracja Praw Dziecka
  3. Konwencja o Prawach_Dziecka

Bez tytułu

Literatura:

  • brpd.gov.pl/prawa-dziecka
  • www.unicef.pl