Starsza siostra, starszy brat – przedszkolak w nowej roli

Kolejne dziecko – czasami upragnione, zaplanowane, wyczekane, czasem zupełnie niespodziewane. Niezależnie od tego, w jakim kontekście pojawia się młodsze rodzeństwo, wnosi ze sobą do rodziny wiele zmian i jeszcze więcej emocji.

Jak wygląda pojawienie się rodzeństwa w oczach Przedszkolaka?

Po niepokojącej, czasem zbyt długiej nieobecności mamy, do domu przybywa bardzo mała i delikatna, niezbyt ładna i często nieciekawa Istotka. Bardzo dużo śpi, nie nadaje się na kompana zabaw (mimo że rodzice wcześniej powtarzali: „będziesz miał/a się z kim bawić!”). Nie można przy niej hałasować i wszystko trzeba robić bardzo ostrożnie – rodzice denerwują się, kiedy Przedszkolak zbyt głośnym zachowaniem wybudza długo usypianego Malucha. Do domu przyjeżdżają goście, wszyscy stoją nad łóżeczkiem i podziwiają Istotkę, przywożą jej prezenty i gratulują rodzicom. Niektórym z tych gości zdarza się pedagogicznie podarować też coś Przedszkolakowi, ale i tak większość uwagi skupia się teraz na Najmłodszym.

Jak echo w uszach kilkulatka brzmią za to nie do końca jasne słowa: „Jesteś teraz starszą siostrą/ starszym bratem!”. W dodatku mama, która zawsze przytuliła, kiedy było smutno i źle, jest teraz zmęczona i ma mniej czasu. W końcu na scenę wkracza zazdrość, która ciągnie za sobą łzy, poczucie skrzywdzenia i niechęć do Młodszego.

Misja: Zrozumieć Przedszkolaka

Ta wizja to nie próba zniechęcenia rodziców do posiadania kilkorga dzieci, ale zrozumienia tego, co w tym momencie przeżywa Przedszkolak. Zwłaszcza, że kilkulatek często daje sygnały rodzicom, że nie radzi sobie z zaistniałą sytuacją:

  • jest smutny, często płacze, drobiazgi doprowadzają go do łez,
  • ma lęki, boi się zasypiać lub budzi się w nocy,
  • ponownie nie chce zostawać w przedszkolu,
  • moczy się, mimo że już wcześniej nauczył się kontrolować swoje potrzeby fizjologiczne,
  • ssie palec,
  • częściej niż zawsze przytula się do bliskich dorosłych, dąży do fizycznego kontaktu,
  • celowo łamie pewne normy, źle się zachowuje (krzyczy, wygłupia się, bije, używa brzydkich słów), żeby zwrócić na siebie uwagę.

Takie lub podobne zachowania nie muszą wystąpić bezpośrednio po narodzinach rodzeństwa. Mogą pojawić się także w innych momentach rozwoju, na przykład kiedy Maluch zaczyna mówić, chodzić, a także kiedy choruje i wymaga szczególnej opieki.

Co robić?

Przedszkolak może doskonale pełnić rolę Starszego Brata czy Starszej Siostry, pod warunkiem, że jego rodzina nie zapomni, że on sam też jest jeszcze małym dzieckiem! Szczególnie mocno potrzebuje teraz kontaktu fizycznego, zapewnień o miłości, pochwał i uwagi rodziców. Potrzebuje też pocieszenia i zrozumienia, kiedy mu smutno lub boi się, a sam nie wie dlaczego. Pragnie czasu spędzanego z rodziną, czasami też z samą mamą. Zależy mu na odpowiedziach na niekończące się pytania dotyczące ciąży i rozwoju dziecka. Chce poczuć się ważny i zaradny, ale chce także czuć, że jest mały, zależny i ma prawo do błędów.

Bycie „starszym” to naturalna i cenna szkoła odpowiedzialności, ale przede wszystkim źródło dumy, która jest podstawą poczucia własnej wartości.       

 Dorota Kaliciak
psycholog i pedagog