Świadczenia rodzinne

Wiadomo – w dzisiejszych czasach nie żyje się lekko. Coraz częściej borykamy się z problemami finansowymi.Niejednokrotnie pojawiają się one w pakiecie z nowym członkiem rodziny. Zarabiamy tyle samo co wcześniej (wersja optymistyczna), a wydatki ciągle rosną. Pieluszki, mleko, wyprawka, lekarstwa… Próbujemy oszczędzać, ale czasem po prostu nie ma z czego. W jaki sposób poradzić sobie w trudnej sytuacji?  Z pomocą (niewielką, ale zawsze) przychodzą świadczenia rodzinne.

Załatwianie wszelkiego rodzaju  urzędowych spraw to dla wielu „czarna magia”, a na hasła typu: „zasiłek rodzinny”, „becikowe” czy „świadczenie pielęgnacyjne” jeży się włos na głowie. Niektórzy orientują się w załatwianiu formalności bardziej, a inni mniej – często to właśnie ojcu przypada zmierzenie się z nimi podczas gdy Mama dziecka leży w szpitalu, lub w wyniku życiowej sytuacji nie ma jej przy Tacie i maluchu.

W takiej chwili to mężczyzna musi wziąć sprawy we własne ręce i sam stoczyć bój z armią urzędników. Jak nie zginąć w tej walce? Postaramy się pomóc Wam „oswoić” temat świadczeń rodzinnych i nie zgubić się w gąszczu  pogmatwanych przepisów, wniosków i terminów.

W pierwszej części artykułu przybliżymy podstawowe kwestie dotyczące tego zagadnienia, w kolejnych zajmiemy się szczegółowo aspektami, które najbardziej mogą Was zainteresować – przede wszystkim zasiłkiem rodzinnym, dodatkami z tytułu samotnego wychowywania dziecka, kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego, itp.

Czym są świadczenia rodzinne

Ogólnie rzecz ujmując, stanowią one jeden z elementów szeroko rozumianego wsparcia społecznego.  Uregulowane zostały Ustawą z dnia 28 listopada 2008 r. o świadczeniach rodzinnych, a także Rozporządzeniami Rady Ministrów oraz Ministra Pracy i Polityki Społecznej. Ich podstawowym celem jest częściowe pokrycie wydatków związanych z utrzymaniem dzieci bądź opieką nad osobami niezdolnymi do samodzielnej egzystencji. Świadczenia rodzinne przyznawane są na mocy decyzji administracyjnych, wydawanych przez właściwe organy administracji publicznej, funkcjonujące w ramach jednostek samorządu terytorialnego (przede wszystkim przez Miejskie i Gminne Ośrodki Pomocy Społecznej). Wyróżnia się następujące rodzaje świadczeń rodzinnych:

  • zasiłek rodzinny i dodatki do niego (np. z tytułu samotnego wychowywania dziecka),
  • świadczenia opiekuńcze (zasiłek pielęgnacyjny, świadczenie pielęgnacyjne, a od niedawna również  specjalny zasiłek opiekuńczy),
  • jednorazową zapomogę z tytułu urodzenia się dziecka.

Komu przysługują świadczenia rodzinne 

Obywatelom polskim oraz cudzoziemcom spełniającym warunki przewidziane w  Ustawie z dnia 23 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 922 z późn.  zm.).  Oprócz ogólnych warunków osoby ubiegające się o świadczenia rodzinne muszą spełniać także dodatkowe kryteria, uzależnione od rodzaju świadczenia, o które się ubiegają (można wymienić tu m. in. kryterium dochodowe, czy kryterium szczególnej sytuacji rodzinnej). Świadczenia rodzinne z reguły nie przysługują, jeżeli jednocześnie przysługują również za granicą (chyba, że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub umowy pomiędzy Rzeczypospolitą Polską, a danym państwem dopuszczają taką możliwość). Jeżeli macie wątpliwości, czy ten problem Was dotyczy, należy zgłosić się do odpowiedniego Ośrodka Pomocy Społecznej, a tam na pewno uzyskacie dokładne informacje odnośnie warunków jakie trzeba spełniać, aby otrzymywać dane świadczenie rodzinne.

 

Wysokość świadczeń rodzinnych

Jest zróżnicowana w zależności od rodzaju świadczenia (zasiłek, dodatek), a także jego charakteru (jednorazowe, ciągłe). Wysokość poszczególnych świadczeń jest weryfikowana co 3 lata na podstawie wyników badań progów  wsparcia dochodowego rodzin. Aktualnie, od 1 listopada 2012 r.  wysokość świadczeń rodzinnych jest następująca:

Zasiłek rodzinny (miesięcznie)

77 zł na dziecko w wieku do ukończenia 5 roku życia;                                                                   

106 zł na dziecko w wieku powyżej 5 roku życia do ukończenia 18 roku życia;

115 na dziecko w wieku powyżej 18 roku życia do ukończenia 24 roku życia.

  • Dodatek z tytułu urodzenia dziecka                                                                                                      

1000 zł (jednorazowo)

  • Dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego  

400 zł (miesięcznie)

  • Dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka      

170 zł (miesięcznie na każde dziecko, jednak nie więcej niż 340 zł na wszystkie dzieci)  Kwotę tę zwiększa się  o 80 zł  na dziecko w przypadku dziecka legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie więcej jednak niż o 160 zł na wszystkie dzieci

  • Dodatek z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej                                                   

50 zł (miesięcznie)

Dodatek ten przysługuje tylko na trzecie i każde następne dziecko z rodziny wielodzietnej

  • Dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego                                                    

50 zł  na dziecko w wieku do ukończenia 5 roku życia

70  zł na dziecko w wieku powyżej 5 roku życia do ukończenia 24 roku życia

  • Dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego                                                                                           

100 zł (raz w roku na każde dziecko w wieku szkolnym lub rozpoczynające roczne przygotowanie przedszkolne)

  • Dodatek z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania           

40 zł w związku z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się siedziba szkoły, lub 80 zł w związku z zamieszkiwaniem w miejscowości, w której znajduje się siedziba szkoły (miesięcznie, w okresie pobierania nauki przez 10 miesięcy od września do czerwca)

Ważne:  Dodatki mogą otrzymać tylko osoby, które mają przyznane prawo do zasiłku rodzinnego. W niektórych gminach kwoty dodatków mogą być podwyższone  na mocy uchwały rady gminy podwyższone.

 

Jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się dziecka                    

1000 zł na jedno dziecko

 

Świadczenia opiekuńcze

  • Zasiłek pielęgnacyjny

144 zł (miesięcznie)

  • Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej

420 zł (miesięcznie); od 1 lipca 2013 r. wysokość tego świadczenia wyniesie 620 zł

  • Specjalny zasiłek opiekuńczy

520 zł (miesięcznie)

 

Kryterium dochodowe

Dla otrzymania zasiłku rodzinnego, a także specjalnego zasiłku opiekuńczego aktualne kryterium dochodowe wynosi  539 zł w przeliczeniu na osobę miesięcznie.  Jeżeli członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności, orzeczeniem o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności kryterium to zostało podwyższone. W takich przypadkach zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli  dochód rodziny w przeliczeniu na osobę lub dochód osoby uczącej się nie przekracza 623 zł. Od 1 listopada 2014 r. kwoty ten wyniosą odpowiednio 574664 . Jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się żywego dziecka przysługuje natomiast, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1922 zł.                                                                                                      

W kolejnej części artykułu omówiony zostanie szczegółowo zasiłek rodzinny, a także poszczególne dodatki, które mogą być  wraz z nim przyznane.

Magdalena Janecka
prawnik

Bibliografia:

  1. Ustawa z dnia 23 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 922 z późn. zm.).
  2. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r.  w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2013 r., poz. 3).
  3. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2012 r., poz. 959).
  4. Korcz-Maciejko A., Maciejko W., Świadczenia rodzinne. Komentarz, Warszawa 2008.
  5. Lewandowicz-Machnikowska M., Prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków, PiZS 2005, nr 12.
  6. Nitecki S., Świadczenia rodzinne. Procedura i tryb przyznawania, Wrocław 2009.