Z jakich próbek można wykonać test DNA na ojcostwo?

Tak naprawdę każda próbka, która potencjalnie zawiera DNA może zostać wykorzystana w teście na ojcostwo. Oczywiście standardowo do badań ojcostwa pobiera się wymaz z wewnętrznej strony policzka czyli ze środka jamy ustnej. Jakość tego materiału jest dobra, ponieważ zawiera zwykle bardzo dużą ilość DNA, a sam sposób pobrania i transportowania tych próbek chroni je przez przypadkowym zanieczyszczeniem. Ponadto praktycznie każde laboratorium ma przystosowany do nich automatyczny system izolacji DNA co znacznie przyspiesza wykonanie badania.

Wymaz z policzka może zostać pobrany samodzielnie w domu do testów prywatnych, jak i również wykorzystany w przypadku badań sądowych.

A co wtedy kiedy nie ma możliwości pobrania wymazu z policzka? W takiej sytuacji można wykorzystać w badaniu próbki niestandardowe, które przez laboratoria genetyczne są różnie określane jako: mikroślady, próbki śladowe lub materiały niestandardowe.

Czy badania na podstawie mikrośladów są pewne?

Oczywiście, że tak. Każda z takich próbek zawiera takie samo DNA, jakie znajduje się w krwi czy w wymazie z policzka. Jeszcze do niedawna określenie „mikroślady” wielu osobom kojarzyło się ze sceną w filmie, w którym policja na miejscu zbrodni zbiera dowody identyfikujące potencjalnego sprawcę. Obecnie próbki niestandardowe z powodzeniem wykorzystuje się w badaniu ojcostwa.

Sposób wykonania badania genetycznego jest identyczny niezależnie od rodzaju analizowanego materiału. Z punktu widzenia pewności testu nie ma znaczenia więc na jakich próbkach pracujemy, pod warunkiem, że osoba zlecająca badanie ma pewność od kogo pochodzi dana próbka. Jedyna różnica jest dostrzegalna w kwestii ceny i czasu wykonania badania. Analiza mikrośladów nierzadko wymaga ręcznej  izolacji DNA (tj. pierwszy etap analizy) i większego nakładu odczynników. Stąd też cena badania jest wyższa i czas realizacji badania jest dłuższy w porównaniu z analizą materiałów standardowych.

Warto także zaznaczyć, że próbki mikrośladowe z reguły są niesterylne. Wiąże się to z tym, że są one narażone na działanie czynników zewnętrznych, takich jak promieniowanie słoneczne,  dlatego też DNA które się w nich znajduje może być częściowo zniszczone lub zanieczyszczone. Na szczęście nie są to częste przypadki, a w większości zlecanych badań udaje się zakończyć analizę na podstawie próbek mikrośladowych i wystawić pewny i jednoznaczny wynik.

Badania ojcostwa od niedawna można przeprowadzać również w czasie ciąży. Stąd do badania można wykorzystać płyn owodniowy lub fragment kosmówki pobierany w trakcie badań prenatalnych. Materiały te zwierają komórki płodu, na podstawie których można ustalić pełny profil genetyczny dziecka. Do testów ojcostwa w czasie ciąży można wykorzystać także krew pobraną od matki i potencjalnego ojca. Jest to bardzo nowatorska metoda dostępna od 2-3 lat na rynku. Na bardzo wczesnym etapie ciąży, bo już w 10 tygodniu można wykonać całkowicie bezpieczne badanie. Ta nowa metoda wykorzystuje fakt, że DNA dziecka przedostaje się do krwioobiegu matki i od 10 tygodnia ciąży jest go wystarczająco dużo aby móc wykonać test.

Barbara Prokurat

ekspert do spraw ustalania ojcostwa i pokrewieństwa (biegły sądowy)

testDNA Services Sp. z o.o.

Bez tytułufot. źródło: publicdomainpictures.net; Vera Kratochwil

 

fot.