Żółty jak cytryna – co powinniście wiedzieć o żółtaczce patologicznej?

żółtaczka fizjologicznaWśród stanów przejściowych noworodka spotkać można pojęcie żółtaczki fizjologicznej. Istnieją jednak sytuacje, kiedy mamy do czynienia z mniej przyjazną formą żółtaczki, a więc żółtaczką patologiczną. Żółtaczka, zarówno fizjologiczna, jak i patologiczna, najczęściej pojawia się jeszcze przed wypisem noworodka do domu i każde nieprawidłowości w jej przebiegu są szybko dostrzegane przez personel. Miedzy innymi temu właśnie służą obchody lub wizyty lekarza neonatologa 2 razy dziennie. Dodatkowo rodzice mają wokół siebie doświadczone położne, których baczne oko szybko spostrzeże zbytnie zażółcenie skóry małego pacjenta.

RODZAJE

O patologicznej żółtaczce możemy mówić, gdy:

  • początek objawów występuje przed upływem 24h, mówimy wtedy o żółtaczce przedwczesnej;
  • stężenie bilirubiny całkowitej przekracza normy dla żółtaczki fizjologicznej (poziom powyżej 17 mg/dl, lub wzrost bilirubiny > 0,5mg/dl/h i 5mg/dl/d) – mamy do czynienia z żółtaczką nadmierną;
  • utrzymuje się powyżej 7 dni u noworodków donoszonych i powyżej 14 dni u wcześniaków, jest to żółtaczka przedłużona.

PRZYCZYNY

Z żółtaczką patologiczną możemy mieć do czynienia w sytuacji:

  • Nadmiernej produkcji bilirubiny występującej w przypadku:
  • nadmiernego rozpadu krwinek czerwonych, a więc niedokrwistości hemolitycznej spowodowanej np. niezgodnością grup głównych lub czynnika Rh, dziedziczenia nieprawidłowości krwinek, czy zakażenia;
  • gromadzenia się krwi poza łożyskiem naczyniowym na skutek wybroczyn, krwiaka podokostnowego, przedgłowia, krwawienia wewnątrzczaszkowego i płucnego, czy połkniętej krwi;
  • policytemii – zwiększonej ilość krwinek czerwonych we krwi.
  • Upośledzonego metabolizmu wątrobowego w różnych stanach chorobowych, niedoczynności tarczycy, niedoczynności przysadki czy wcześniactwie.
  • Nasilonego krążenia jelitowo – wątrobowego występującego w zmniejszonej perystaltyce jelit (zbyt mała podaż pokarmu, zwężenie odźwiernika) i niedrożności mechanicznej jelit (zarośnięcia i zwężenia, choroba Hirschprunga, niedrożność smółkowa).
  • Zaburzenia odpływu żółci – w przypadku wszelkiego rodzaju cholestaz.
  • Uszkodzenia wątroby – na skutek zapaleń, działania substancji toksycznych, zaburzeń hematologicznych, zaburzeń przemiany materii i aberracji chromosomowych.

OBJAWY

Zażółcenie powłok skórnych noworodka nie występuje, jako objaw odosobniony, a pojawienie się poniższych objawów powinno wzmóc czujność rodziców. Oprócz żółtego zabarwienia skóry pojawia się niechęć do ssania, apatia lub drażliwość, zmieniony charakter krzyku i bezdech. W dalszej kolejności mogą pojawić się wzrost napięcia mięśni prostowników, drgawki, wzrost temperatury ciała, czy tzw. krzyk mózgowy. Należy pamiętać, że nieleczona żółtaczka prowadzi do szybkiego narastania stężenia bilirubiny we krwi, a to może w konsekwencji doprowadzić do trwałego uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego.

MONITOROWANIE

Do monitorowania poziomu bilirubiny najczęściej używa się testów z krwi, jednakże obecnie coraz powszechniejsze staje się używanie bilirubinometru, który dokonuje pomiaru przez skórę. Dzięki niemu w przypadku potrzeby stałego lub częstego monitorowania stężenia bilirubiny, nie ma konieczności wielokrotnego pobierania krwi i narażania malucha na stres.

LECZENIE

Leczenie żółtaczki ma na celu obniżenie poziomu bilirubiny we krwi dziecka i niedopuszczenie do rozwoju powikłań z powodu zbyt wysokiego jej poziomu. Polega na likwidacji przyczyny takiego stanu i usunięciu objawów. Jeżeli jest taka możliwość w pierwszej kolejności dąży się do stosowania metod nieinwazyjnych, których zadaniem jest rozbicie cząsteczek bilirubiny do produktów, nieszkodliwych dla komórek i rozpuszczalnych w wodzie, co ułatwi wydalanie ich z organizmu. Należą do nich:

  • Nawadnianie – poprzez częste przystawianie do piersi nawet do 12 razy na dobę,
  • Fototerapia – naświetlanie dziecka lampą światła niebieskiego.

Kiedy takie leczenie nie przynosi oczekiwanych rezultatów lub nie jest możliwe z uwagi na zbyt wysoki poziom bilirubiny, czy zbyt duże ryzyko powikłań włącza się leczenie inwazyjne i farmakologiczne. Stosuje się wówczas kroplówki, leki zwiększające wydalanie bilirubiny z organizmu oraz transfuzję wymienną krwi.

Jeżeli u waszego dziecka stwierdzona zostanie żółtaczka patologiczna, wasz pobyt w szpitalu może się przedłużyć. Wymusi to na Was zmianę planów, ale przynajmniej będziecie mieli pewność, że sytuacja została opanowana, a dziecku nic nie dolega i może bezpiecznie udać się do domu.

www.hej.mielec.pl

www.hej.mielec.pl

WARTO WIEDZIEĆ …

Istnieje jeszcze jeden rodzaj żółtaczki – żółtaczka związana z karmieniem piersią. Kiedy pojawi się ona w 1 tygodniu życia, poziom bilirubiny przekracza 12 mg/dl, a najwyższe stężenie obserwuje się między 3 – 6 dobą życia wówczas mówimy o żółtaczce wczesnej. Drugi rodzaj to żółtaczka późna. Rozwija się ona pod koniec 1 tygodnia życia i może trwać do 12 tygodni. Stężenie bilirubiny w tym rodzaju żółtaczki może osiągać poziomy nawet do 30 mg/dl. Ma ona tendencję do występowania u rodzeństwa, a prawdopodobieństwo jej pojawienia się u kolejnego dziecka wynosi 70%.

Jeśli zatem drogi tato zauważycie u swojego dziecka objawy żółtaczki, które pojawią się już po opuszczeniu szpitala, skontaktujcie się położną środowiskową, lub udajcie się z dzieckiem do pediatry. Możecie bowiem mieć do czynienia z żółtaczką patologiczną, związaną z karmieniem, a wtedy leczenie dziecka może okazać się niezbędne.

Katarzyna Półtorak

położna

baner Katarzyna Półtorak położna